خریدن بلیط قطار برای یک سفر خارجی، آنقدرها که در فضای مجازی یا سایتهای گردشگری به نظر میرسد، ساده و بیدردسر نیست. سالها است که خطوط ریلی بینالمللی ما رنگ ثبات را به خود ندیدهاند؛ یک روز به خاطر مسائل امنیتی در کشورهای همسایه تعطیل میشوند، یک روز به دلیل اختلافات ارزی و زیرساختی، ماهها مسافرگیری نمیکنند و روز دیگر برنامه حرکتشان دستخوش تغییر میشود.
اگر ترجیح میدهید بهجای یک پرواز چندساعته، سفر چندروزه با قطار را تجربه کنید، بهتر است از قبل با جزئیات این مسیر آشنا باشید. در این سبک سفر، باید بدانید در فصل جاری کدام قطارها مسیر مرزی را طی میکنند، در ایستگاههای مرزی چه مراحلی برای بازرسی و تفتیش انجام میشود و چه هزینههایی را در طول مسیر باید در نظر بگیرید. در این مطلب، به همین جزئیات و واقعیتهای میدانی میپردازیم. همراه ما باشید.
با قطار از ایران به کدام کشورها میتوان سفر کرد؟
سفر با قطار یکی از خاطرهانگیزترین روشها برای رسیدن به مقاصد گردشگری خارج از کشور است، هرچند در حال حاضر گزینههای آن برای مسافران ایرانی بسیار محدود شده است. اگر به نقشه نگاه کنید، ایران این ظرفیت را دارد که با قطار شما را به چندین کشور همسایه برساند؛ اما در واقعیت و روی ریلها، گزینههای شما برای یک سفر مسافری بسیار محدود است. در حال حاضر، تنها مسیر ریلی فرامرزی و منظم کشور که واقعاً میتوانید روی آن حساب کنید و بلیط بخرید، مسیر تهران به وان در ترکیه است که معمولاً چند روز در هفته حرکت دارد.
اما اگر به دنبال قطار تهران به آنکارا یا استانبول هستید، باید بدانید که به این زودیها راه نمیافتد؛ طرف ترکیهای خطوط ریلی خود را به بهانه بازسازی و محدودیت ظرفیت کاملاً به روی قطارهای مسافری ایران بسته است. از طرفی، برخلاف تصور عمومی، قطار دمشق سالها است که به خاطرات پیوسته و خط ریلی نخجوان هم دیگر خدمات مسافربری منظمی به ما نمیدهد.
می خوای کل این سایت توی جیبت باشه؟ توی اپلیکیشن آموزشی چرب زبان، هرررر زبانی رو جوری یاد میگیری که تو هیچ کلاس آموزشی یا پک دیگه ای نه دیدی نه شنیدی! در کمترین زمان زبان مدنظرتو مثل بلبل حرف بزن!
یک تحول جدید که احتمالاً از آن بیخبر هستید، راهاندازی قطار مسافربری مشهد – هرات (ایستگاه روزنک) است که کارش را رسماً آغاز کرده است و بیشتر برای جابهجایی اتباع و مسافران این مسیر استفاده میشود. برای کشورهای آسیای مرکزی مثل ترکمنستان و تاجیکستان هم خطوط ریل ما فقط بار جابهجا میکنند و به دلیل تفاوت در ساختار ریلها، هیچ قطار مسافریای در این مسیرها نداریم. خلاصه اینکه اگر همین امروز قصد دارید چمدانتان را ببندید و سفر خارجی ریلی را تجربه کنید، شهر وان ترکیه تنها گزینه واقعی و بیدردسر شما است.
سفر با قطار از ایران به ترکیه چگونه است؟
اگر تصمیمتان برای سفر با قطار به وان قطعی است، این مسیر جزئیات ریز و درشت زیادی دارد که کمتر جایی به آنها اشاره میشود. این قطار معمولاً دو بار در هفته از تهران حرکت میکند و در ایستگاه تبریز هم توقف دارد؛ بنابراین ساکنان پایتخت میتوانند مستقیماً بلیط قطار تهران تبریز را برای شروع این مسیر بینالمللی تهیه کنند و ساکنان شهرهای شمال غرب هم بهراحتی از همان ایستگاه تبریز سوار قطار شوند.
توقف قطار در ایستگاه تبریز یک توقف کوتاه چند دقیقهای نیست؛ قطار معمولاً نزدیک به ۵ تا ۶ ساعت در این ایستگاه توقف دارد. این یعنی مسافرانی که از تهران سوار شدهاند، زمان کافی برای یک استراحت طولانی در اطراف ایستگاه را دارند.
در عمل، زمانبندی این سفر با چیزی که روی کاغذ میبینید متفاوت است. سفر ۲۴ ساعتهای که در برنامه اعلام میشود، معمولاً در واقعیت به ۳۰ تا ۳۶ ساعت میرسد؛ بخش زیادی از این زمان به فرایند عبور از مرز اختصاص دارد. مسافران در ایستگاه مرزی رازی (ایران) نیمهشب با چمدانهایشان از قطار پیاده میشوند، مراحل گمرکی را طی میکنند، دوباره سوار میشوند و در ایستگاه کاپیکوی (ترکیه) همین روند برای بازرسی تکرار میشود؛ فرایندی که ممکن است ساعتها طول بکشد.
از نظر امکانات، قطارهای این مسیر چهار تخته و نسبتاً مجهز هستند و رستوران هم دارند؛ کوپهها معمولاً تمیز و دارای پریز برق هستند و برای سفری راحتتر مناسباند. همراه داشتن آب و تنقلات کافی برای طول مسیر پیشنهاد میشود، بهخصوص برای ساعات شب که دسترسی به رستوران قطار ممکن است محدودتر باشد.
در مورد قیمت بلیط هم بهتر است نرخ روز را از منابع معتبر استعلام کنید؛ چون قیمت این قطار بر اساس نرخ ارز محاسباتی راهآهن تعیین میشود و ممکن است طی چند هفته هم تغییر کند. همین موضوع باعث میشود بررسی قیمت نزدیک به تاریخ سفر، برنامهریزی دقیقتری برایتان فراهم کند.
برای سفر خارجی با قطار چه مدارکی لازم است؟
وقتی صحبت از مدارک میشود، خیلیها فکر میکنند چون سفر با قطار یک سفر زمینی است، قوانین مرزی آسانتری دارد؛ اما در مرز رازی و کاپیکوی، دقیقاً همان سختگیریهای فرودگاه امام خمینی انتظارتان را میکشد. اولین و حیاتیترین مدرک شما گذرنامه است که باید حداقل شش ماه تمام از تاریخ حرکت اعتبار داشته باشد؛ مأموران مرزی دو کشور روی این موضوع به شدت حساس هستند و کوچکترین کمبود اعتباری به معنای پیاده شدن از قطار و بازگشت به شهر خودتان است.
چالش مهم بعدی، پرداخت عوارض خروج از کشور است که طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۵، هزینه آن برای اولین سفر سیاحتی به ۹۰۰ هزار تومان رسیده است؛ یادتان باشد که به امید پرداخت حضوری در مرز نباشید، چون قطعی مکرر سیستمها یا شلوغی صفها در مرز زمینی ممکن است باعث جا ماندن شما از قطار شود. بهترین کار این است که از قبل عوارض را اینترنتی پرداخت کنید و شماره پیگیری یا رسید دیجیتال آن را در گوشی همراه داشته باشید.
علاوه بر این، اگرچه برای ورود به خاک ترکیه و شهر وان نیازی به ویزا ندارید و تا ۹۰ روز میتوانید بهعنوان گردشگر بمانید، اما باید حتماً بلیط برگشت خود را همزمان خریده باشید؛ چرا که مأموران مرزی گاهی برای اطمینان از اینکه قصد اقامت غیرقانونی ندارید، بلیط برگشت شما را بررسی میکنند. همراه داشتن اصل کارت ملی و شناسنامه هم برای هماهنگیهای اولیه در ایستگاه حرکت خودمان در ایران لازم است.
در نهایت، با اینکه اطلاعات بلیط شما در سیستم راهآهن ثبت شده است، برای پیشگیری از هرگونه ناهماهنگی در داخل قطار یا زمان تعویض احتمالی واگنها در خاک ترکیه، بهتر است نسخه چاپی یا حداقل فایل پیدیاف بلیط رفت و برگشت را در دسترس قرار دهید تا در طول مسیر با خیال راحت سفر کنید.
نکات مهم قبل از سفر خارجی با قطار
برای اینکه در طول این مسیر طولانی غافلگیر نشوید، چند نکته عملی وجود دارد که معمولاً در بروشورهای مسافرتی به آنها اشاره نمیکنند. نکته اول، موضوع خرید بلیط است؛ برخلاف قطارهای داخلی، بلیط قطار وان به سرعت توسط آژانسهای مسافرتی برای تورها بلوکه میشود و خرید انفرادی آن از سایتها کار راحتی نیست؛ بنابراین به محض اعلام تاریخ پیشفروش، باید پیگیر رزرو بلیط قطار باشید تا مشکلی پیش نیاید و در آخرین لحظه با کمبود ظرفیت مواجه نشوید.
چالش بعدی، سرمای زیاد و معطلیهای شبانه در مرز کوهستانی رازی است. فرقی نمیکند در چه فصلی سفر میکنید، حتماً یک لباس گرم و راحت همراه خود داشته باشید، چون پیاده شدن در فضای باز مرز آن هم در ساعات بامداد برای بازرسی گمرک، بدون لباس گرم غیرقابلتحمل است.
موضوع بعدی که نباید دستکم بگیرید، قوانین سختگیرانه دارویی گمرک ترکیه است؛ همراه داشتن مسکنهای قوی، داروهای کدئیندار یا آرامبخش بدون نسخه معتبر پزشک، میتواند در مرز دردسر حقوقی جدی ایجاد کند. همچنین، تبدیل ارز را به زمان حضور در مرز موکول نکنید؛ در ایستگاههای مرزی صرافی مطمئنی پیدا نمیشود؛ بنابراین از شهر خودتان به اندازه نیاز مسیر، لیر یا دلار نقد تهیه کنید، چون کارتهای بانکی ایران آنسوی مرز ارزشی ندارند.
در نهایت، با اینکه قطار رستوران دارد، ممکن است کیفیت غذاها در سفر طولانی باب میلتان نباشد؛ پس بهتر است بطریهای آب، تنقلات و وعدههای سبک و فاسدنشدنی همراه ببرید و برای زمانهای طولانی معطلی، پاوربانک و سرگرمی آفلاین را فراموش نکنید. با رعایت این جزئیات، سفر با قطار به وان میتواند تجربهای خاص باشد، بهشرطی که صبوری و آمادگی تجربه یک سفر متفاوت را داشته باشید.
