12 بهترین بازی انگلیسی برای یادگیری کودکان/نوجوانان در کلاس زبان

اگر تجربه تدریس به بچه ها را در کلاس زبان بخصوص زبان انگلیسی داشته باشید، احتمالا برای تان اتفاق افتاده که بعد از توضیحات تان، سوالاتی را می‌ پرسید اما با سکوت کامل بچه‌ ها مواجه می شوید و می بینید که فقط به شما خیره شده اند و هیچ جوابی ندارند‌. این اتفاق یک مشکل کاملاً رایج است و تقریباً همه معلمان با آن درگیر هستند و قصد دارند که در این جور مواقع؛ هر طور که شده بچه‌ ها را تشویق کنند تا به زبانی صحبت کنند که در حال یادگیری اش هستند.

از طرفی دانش آموز ترس زیادی از اشتباه کردن دارد و خیلی از این موضوع خجالت می‌ کشد. حتی می ترسد به زبان اصلی خودش هم صحبت کند. به هر حال هر دلیلی که وجود داشته باشد، در این قسمت فعالیت های سرگرم کننده ای را به شما معرفی می کنیم که دانش آموزان را تشویق به صحبت کردن به زبان انگلیسی می کند؛ البته این تمرینات مخصوص دانش آموزان در سطح پیشرفته است.

برای یک کلاس زبان خوب، بازی باید بیشتر از چند دقیقه هیجان ایجاد کند. زبان‌آموز باید در جریان آن چیزی را بشنود، بگوید، بخواند یا بنویسد که به درس همان روز مربوط است. به همین دلیل، «حدس تصویر» برای کودک تازه‌کار و «کشف اطلاعات گمشده» برای نوجوانی که جمله‌سازی بلد است، می‌توانند به یک اندازه مفید باشند؛ به شرطی که معلم هدف و قواعد بازی را درست انتخاب کند.

اگر دنبال انتخاب سریع هستید: برای شروع کلاس بینگو یا Simon Says، برای تمرین مکالمه Find Someone Who یا اطلاعات گمشده، برای مرور واژگان صندلی داغ و برای پایان درس بلیط خروج را امتحان کنید. بیشتر بازی‌های این مقاله با کاغذ، تخته و کارت اجرا می‌شوند و به اینترنت، گوشی یا ویدئوپروژکتور نیاز ندارند.

جدول انتخاب بازی بر اساس سن و هدف درس

سن‌های جدول تقریبی‌اند. سطح زبان‌آموز از سن او مهم‌تر است؛ یک نوجوان مبتدی هم ممکن است از بینگوی تصویری بیشتر از یک مناظرهٔ پیچیده یاد بگیرد.

بریتیش کانسیل نیز از بازی‌هایی مانند بینگو، صندلی داغ، «یک نفر را پیدا کن» و دیکتهٔ رفت‌وبرگشتی برای تمرین زبان در کلاس استفاده می‌کند. تفاوت اصلی در اجراست: بازی باید با سطح و هدف همان کلاس تنظیم شود.

۱. Simon Says؛ یک شروع ساده برای کودکان

معلم می‌گوید: “Simon says: touch your head” بچه‌ها باید دستور را انجام دهند. اگر جمله بدون Simon says گفته شد، نباید حرکت کنند. ابتدا از فرمان‌های کوتاه مثل stand up، open your book و point to the door استفاده کنید.

بعد از دو دور، فرمان دادن را به خود زبان‌آموزان بسپارید. این بخش مهم‌تر از دور اول است، چون کودک از شنونده به گوینده تبدیل می‌شود. اگر کلاس کوچک یا شلوغ است، حرکت‌ها را به کارهایی محدود کنید که کنار نیمکت انجام می‌شوند؛ نیازی به دویدن نیست.

خروجی قابل بررسی: در پایان از سه کودک بخواهید هرکدام یک فرمان تازه بدهند. اگر فقط حرکت‌ها را تقلید کرده‌اند و نمی‌توانند فرمان بسازند، بازی هنوز به هدف گفتاری نرسیده است.

۲. بینگو؛ مرور واژه بدون پرسش‌های تکراری

به هر نفر بگویید در جدولی ۳×۳، از میان واژه‌های درس نُه مورد را بنویسد یا تصویرشان را بکشد. شما واژه‌ها را با ترتیب متفاوت بخوانید. زبان‌آموز موردی را که می‌شنود علامت بزند؛ کسی که یک ردیف را کامل کرد، باید پاسخ‌هایش را بلند بخواند تا بررسی شوند.

برای سطح بالاتر، به‌جای گفتن خود واژه، معنی یا تعریف سادهٔ انگلیسی آن را بگویید. مثلاً به‌جای umbrella بگویید: “You use it when it rains.” این تغییر کوچک، بازی را از تشخیص صدا به فهم معنا می‌رساند.

نکته برای کلاس‌های ایران: لازم نیست برگهٔ رنگی چاپ کنید. یک جدول روی تخته بکشید تا همه آن را در دفترشان بازسازی کنند.

۳. چه چیزی گم شده؟؛ مناسب واژگان تازه

پنج تا هشت کارت تصویری یا وسیلهٔ آشنا را جلوی کلاس بگذارید: کتاب، مداد، پاک‌کن، کلید و مانند آن. زبان‌آموزان چند ثانیه نگاه کنند، چشم‌هایشان را ببندند و شما یکی را بردارید. پاسخ مبتدی می‌تواند “!The pencil” باشد؛ اما بعد از یکی دو نوبت، از آن‌ها جملهٔ کامل بخواهید: “The pencil is missing”

برای نوجوانان، همین بازی را با جمله اجرا کنید: چهار جملهٔ کوتاه روی تخته بنویسید، یکی را پاک کنید و بخواهید جملهٔ حذف‌شده را بازسازی کنند. در این نسخه، حافظه، خواندن و ساختار جمله هم تمرین می‌شود.

۴. نقاشی کن و حدس بزن؛ از حدس یک کلمه فراتر بروید

یک زبان‌آموز تصویر ساده‌ای از واژهٔ درس می‌کشد و گروهش حدس می‌زند. اگر پاسخ فقط فریاد زدن چند اسم باشد، فرصت تمرین زبان کم می‌شود. قانون بگذارید که هر حدس باید سؤال یا جمله باشد:

• “Is it an animal?”
• “Does it live in water?”
• “I think it’s a dolphin.”

در درس حروف اضافه، شکل یک اتاق ساده را روی کارت بکشید. یک نفر تصویر را ببیند و برای هم‌گروهی‌اش توضیح دهد: “The bag is under the table.” نفر دوم بدون دیدن کارت نقاشی کند. تفاوت دو نقاشی، دقیقاً نشان می‌دهد کدام عبارت درست فهمیده نشده است.

۵. پانتومیم جمله‌ای؛ حرکت را به زبان وصل کنید

روی کارت‌ها فعالیت‌هایی مانند reading a book، brushing teeth یا cooking dinner بنویسید. یک نفر اجرا می‌کند و دیگران حدس می‌زنند. برای امتیاز گرفتن، گفتن “Cooking!” کافی نباشد؛ جمله بخواهید: “.She is cooking dinner”

برای تمرین گذشته، پس از اجرا بپرسید: “?What did they do” و پاسخ بگیرید: “.They cooked dinner” به این ترتیب همان بازی آشنا را با هدف گرامری تازه به کار می‌برید. موضوع کارت‌ها را از علایق واقعی کلاس انتخاب کنید؛ موضوع خوب به دخترانه یا پسرانه بودن وابسته نیست.

۶. صندلی داغ؛ بهترین گزینه برای مرور واژه‌های آشنا

یک نفر رو به کلاس و پشت به تخته می‌نشیند. واژه‌ای را روی تخته می‌نویسید و هم‌گروهی‌هایش باید آن را به انگلیسی توضیح دهند، بدون آنکه خود واژه را بگویند. برای hospital ممکن است بگویند: “Doctors work there. People go there when they are sick”

قبل از شروع، سه عبارت کمکی روی تخته بگذارید: “…It is a place…”، “You use it to” و “…It is similar to” این تکیه‌گاه باعث می‌شود زبان‌آموز کم‌رو هم بتواند در توضیح دادن سهم داشته باشد. در کلاس پرجمعیت، چند گروه کوچک هم‌زمان بازی کنند تا فقط دو نفر فعال نباشند. بریتیش کانسیل نیز صندلی داغ را برای مرور واژگان با توضیح، مترادف و تعریف پیشنهاد می‌کند.

۷. Stop the Bus؛ سریع، اما با پاسخ قابل دفاع

بالای برگه چند دسته بنویسید؛ مثلاً Food، Places، Jobs، Adjectives. یک حرف انتخاب کنید و گروه‌ها برای هر دسته واژه‌ای با آن حرف بنویسند. وقتی گروهی همهٔ خانه‌ها را پر کرد، اعلام پایان می‌کند.

برای جلوگیری از تبدیل بازی به مسابقهٔ صرفِ املا، بعد از هر دور از هر گروه بخواهید یکی از واژه‌هایش را در جمله استفاده کند. برای نوجوان سطح بالاتر، دسته‌ها را به موضوع درس تغییر دهید؛ مثلاً environmental problems یا ways to give advice. بریتیش کانسیل نیز تأکید می‌کند که با تغییر دسته‌ها می‌توان این بازی را برای سن‌ها و سطوح مختلف تنظیم کرد.

۸. «یک نفر را پیدا کن که…»؛ وقتی می‌خواهید همه حرف بزنند

روی برگه چهار مأموریت کوتاه بنویسید:

• کسی را پیدا کن که می‌تواند آشپزی کند.
• کسی را پیدا کن که دیروز فیلم دیده است.
• کسی را پیدا کن که به سفر با قطار علاقه دارد.
• کسی را پیدا کن که یک کتاب انگلیسی خوانده است.

زبان‌آموزان از چند نفر سؤال می‌پرسند و نام فرد مناسب را یادداشت می‌کنند: “?Did you watch a movie yesterday” سپس یک سؤال تکمیلی می‌پرسند: “?What did you watch”

برای کلاس کم‌جا، به‌جای راه رفتن در اتاق، هر دو دقیقه هم‌صحبتِ ردیف‌ها را عوض کنید. قانون بگذارید نام یک نفر بیش از یک بار روی برگه نیاید؛ وگرنه بعضی‌ها فقط با دوست خود صحبت می‌کنند. هدف این بازی ساختن سؤال و گوش دادن به پاسخ است، نه زودتر پر کردن برگه.

حتما بخوانید: روش آموزش زبان به کودکان با شعر و ریتم موسیقی

۹. اطلاعات گمشده؛ مکالمه‌ای که واقعاً به آن نیاز دارند

دو نسخه از یک برنامهٔ هفتگی درست کنید. در برگهٔ A، ساعت کلاس ورزش خالی باشد و در برگهٔ B، ساعت کلاس موسیقی. هر نفر فقط برگهٔ خودش را ببیند. برای کامل کردن جدول باید سؤال بپرسند: “?What time is the sports class on Tuesday”

این بازی را می‌توان با نقشه، منوی رستوران، برنامهٔ سفر یا مشخصات دو شخصیت خیالی اجرا کرد. مزیتش روشن است: زبان‌آموز اطلاعات موردنیاز را ندارد و برای به‌دست آوردن آن باید صحبت کند. در آموزش زبان به چنین کاری «شکاف اطلاعاتی» می‌گویند.

روش بررسی: پس از بازی، فقط برگه‌های کامل را جمع نکنید. از دو زوج بخواهید یک سؤال و پاسخ واقعی‌شان را برای کلاس تکرار کنند تا خطاهای رایج را بشنوید.

۱۰. دیکتهٔ رفت‌وبرگشتی؛ با راه رفتن، نه دویدن

متن کوتاهی از درس را در دو یا سه نقطهٔ کلاس نصب کنید. هر گروه یک «خواننده» و یک «نویسنده» دارد. خواننده به سراغ متن می‌رود، بخشی را می‌خواند و به نویسنده می‌گوید؛ سپس نقش‌ها عوض می‌شوند. در پایان، گروه متن خود را با نسخهٔ اصلی مقایسه می‌کند.

نام رایج انگلیسی این فعالیت Running Dictation است، اما در کلاس کوچک یا راهروی شلوغ، دویدن لازم نیست. با راه رفتن هم همان تمرین شنیدن، به خاطر سپردن و نوشتن انجام می‌شود. متن را کوتاه انتخاب کنید؛ برای سطح A1 سه جمله کافی است. British Council

۱۱. نقش‌آفرینی؛ تمرین برای بیرون از کتاب

به دو نفر کارت‌های متفاوت بدهید. برای نمونه، در بازی «خرید بلیت»، مشتری باید برای جمعه بلیت بگیرد و بودجهٔ محدودی دارد؛ فروشنده دو ساعت حرکت و دو قیمت متفاوت می‌داند. زبان‌آموزان باید با گفت‌وگو تصمیم بگیرند، نه اینکه دیالوگی حفظ‌شده را تکرار کنند.

قبل از شروع، چهار عبارت لازم را تمرین کنید: “?How much is it?”، “What time does it leave?”، “Do you have another option” و “I’ll take this one” پس از یک دور، کارت‌ها را جابه‌جا کنید. موضوعاتی مانند کتاب‌فروشی، کافه، گردش شهری یا برنامه‌ریزی یک رویداد برای گروه‌های مختلف قابل استفاده‌اند.

۱۲. داستان زنجیره‌ای؛ بازی مناسب نوجوانانی که از حدس کلمه خسته شده‌اند

سه تصویر یا سه واژه روی تخته بگذارید؛ مثلاً rain، bus، message. نفر اول یک جمله می‌گوید، نفر دوم آن را ادامه می‌دهد و نفر سوم داستان را به پایان نزدیک می‌کند. برای جلوگیری از داستان‌های بی‌ربط، یک شرط زبانی بگذارید: هر جمله باید در زمان گذشته باشد، یا دست‌کم یکی از پیوندهای because، but، so را داشته باشد.

اگر صحبت کردن جلوی همه برای بعضی‌ها سخت است، ابتدا داستان را در گروه‌های سه‌نفره بسازند و فقط یک نماینده نسخهٔ نهایی را بخواند. برای سنجش، به‌جای رأی دادن به «بامزه‌ترین داستان»، به درست بودن زمان فعل و ارتباط جمله‌ها بازخورد بدهید.

انتخاب کنید: مکالمه انگلیسی برای کودکان: ۲۱ موضوع آموزنده  جذاب

چطور بازی را برای کلاس دختران و پسران جذاب نگه داریم؟

لازم نیست برای دخترها و پسرها دو فهرست بازی جدا بسازید. تفاوت علاقه و اعتمادبه‌نفس در افراد دیده می‌شود، نه در یک دسته‌بندی ثابت. بهتر است در هر جلسه از میان دو یا سه موضوع حق انتخاب بدهید: مثلاً «سفر»، «بازی و سرگرمی» یا «داستان معمایی». هر گروه همان ساختار زبانی را با موضوع دلخواهش تمرین کند.

نقش‌ها را هم بچرخانید: گوینده، نویسنده، زمان‌سنج و بررسی‌کنندهٔ پاسخ. اگر همیشه یک نفر سریع‌تر جواب بدهد، بقیه ممکن است تمام بازی را تماشا کنند. برای گرفتن امتیاز گروهی، مشارکت بیش از یک عضو را شرط کنید. در بازی‌های مکالمه‌ای، گفت‌وگوی دونفره و گروه کوچک فرصت صحبت بیشتری برای افراد فراهم می‌کند.

یک برنامهٔ آماده برای کلاس ۴۵ دقیقه‌ای

فرض کنید موضوع درس غذا و سفارش دادن است و زبان‌آموزان ۱۱ تا ۱۴ ساله‌اند:

بلیط خروج یک بازی طولانی نیست؛ یک بررسی کوتاه است. هر نفر پیش از پایان کلاس جمله‌ای مانند “I’d like a chicken sandwich and some water, please.” می‌نویسد. معلم از همین برگه‌های کوچک می‌فهمد جلسهٔ بعد باید چه چیزی را دوباره تمرین کند.

حتما بخوانید: ۲۳ نکته مهم  آموزش زبان انگلیسی به کودکان

5 اشتباه که اثر بازی را کم می‌کند

۱. توضیح طولانی قوانین: یک دور نمونه با دو زبان‌آموز اجرا کنید. دیدن بازی معمولاً از شنیدن چند دقیقه قانون روشن‌تر است.

۲. حذف کردن بازنده‌ها: اگر کسی در دقیقهٔ اول «بسوزد» و ده دقیقه تماشا کند، زمان یادگیری‌اش از دست می‌رود. به‌جای حذف، امتیاز هر دور را جدا حساب کنید یا فرصت جبران بدهید.

۳. امتیاز دادن فقط به سرعت: در کلاس زبان، پاسخ سریعِ تک‌کلمه‌ای همیشه بهتر از جملهٔ کمی آهسته‌تر نیست. امتیاز را به «پاسخ درست + جملهٔ کامل» بدهید.

۴. انتخاب بازی سخت‌تر از درس: اگر برای انجام بازی، بیشتر بچه‌ها مدام معنی قانون‌ها را به فارسی می‌پرسند، ابتدا زبان موردنیاز را ساده‌تر و روی تخته آماده کنید.

۵. تمام شدن بازی بدون جمع‌بندی: دو دقیقهٔ آخر را به یک پرسش اختصاص دهید: «امروز چه جمله‌ای یاد گرفتی که قبل از بازی نمی‌توانستی بگویی؟» جواب این سؤال از تعداد خنده‌ها یا امتیازها، معیار بهتری برای انتخاب بازی جلسهٔ بعد است.

آیا بازی دیجیتال هم لازم است؟

خیر. اگر کلاس نمایشگر و اینترنت پایدار دارد، یک آزمون کوتاه گروهی می‌تواند تنوع ایجاد کند؛ کمبریج نیز بازی‌های آموزشی رایگان در Kahoot معرفی کرده است. اما برای کلاسی که دسترسی به گوشی، اینترنت یا تجهیزات یکسان نیست، همان سؤال‌ها را می‌توان روی تخته نوشت و پاسخ‌ها را روی کاغذ گرفت. ابزار دیجیتال باید اجرای درس را آسان‌تر کند، نه اینکه شرط شرکت در فعالیت باشد.

دانلود و پخش در کلاس: یادگیری زبان انگلیسی کودکان از طریق کارتون (دانلود ۲۰ کارتون برتر)

4 پرسش‌ رایج که معلمان و زبان آموزان می پرسند

برای کلاس خیلی پرجمعیت کدام بازی بهتر است؟

بینگو، Stop the Bus و اطلاعات گمشدهٔ دونفره انتخاب‌های خوبی‌اند. همه هم‌زمان کاری انجام می‌دهند و لازم نیست زبان‌آموزان برای رسیدن نوبتشان صف بکشند. صندلی داغ را نیز می‌توانید در چند گروه کوچک اجرا کنید.

برای کودکانی که هنوز نمی‌توانند انگلیسی بخوانند چه بازی‌ای مناسب است؟

از Simon Says، بینگوی تصویری و چه چیزی گم شده؟ شروع کنید. تصویر و حرکت کمک می‌کند کودک معنی را بفهمد؛ سپس به‌تدریج یک واژه یا جملهٔ کوتاه به پاسخ اضافه کنید.

برای نوجوانانی که بازی‌های کودکانه را دوست ندارند چه کنیم؟

صورت بازی را عوض کنید، نه الزاماً مهارت هدف را. «حدس تصویر» را به طراحی نقشه و راهنمایی هم‌گروهی تبدیل کنید؛ «پانتومیم» را با کارت‌های موقعیت واقعی اجرا کنید؛ و برای مکالمه از نقش‌آفرینی یا اطلاعات گمشده استفاده کنید.

در هر جلسه چند بازی اجرا کنیم؟

تعداد ثابت و جادویی وجود ندارد. برای یک کلاس ۴۵ دقیقه‌ای، معمولاً یک فعالیت کوتاه برای شروع و یک بازی اصلی مرتبط با درس کافی است. اگر بازی اصلی به صحبت کردن همه منجر شده، لازم نیست برای پر کردن برنامه بازی دیگری اضافه کنید.

جمع‌بندی

بهترین بازی انگلیسی برای کلاس، بازی‌ای است که با سطح زبان‌آموزان و هدف همان جلسه جور باشد و به همه فرصت مشارکت بدهد. برای شروع، سه بازی کم‌هزینه انتخاب کنید: بینگو برای مرور، صندلی داغ برای توضیح واژه‌ها و اطلاعات گمشده برای مکالمه. پس از هر اجرا یادداشت کنید چند نفر واقعاً انگلیسی گفتند و کدام جمله هنوز دشوار بود؛ همین دو مشاهده، بازی جلسهٔ بعد را بهتر می‌کند.

در انتشار آنلاین این مقاله نیز بهتر است تاریخ بازبینی، نمونه‌های قابل استفاده و تجربه‌های واقعی کلاس خودتان را به‌مرور اضافه کنید. راهنمای گوگل برای جست‌وجوی ۲۰۲۶ بر محتوای مفید و قابل اتکا برای خواننده تأکید دارد، نه تکرار عبارت‌های کلیدی یا ترفندهای مخصوص نمایش در پاسخ‌های هوش مصنوعی.

در ادامه بخوانید: روش تدریس زبان انگلیسی به نوجوانان (16 ترفند)