صرف افعال روسی: همه افعال پرکاربرد زبان روسی با جزوه PDF

برای صرف فعل روسی ابتدا باید مصدر، نمود فعل و گروه صرفی آن را تشخیص دهید. افعال روسی در زمان حال و آینده براساس شخص و شمار تغییر می‌کنند؛ اما در گذشته با جنسیت و جمع هماهنگ می‌شوند. در این مطلب قواعد صرف، افعال بی‌قاعده، افعال حرکتی و ۱۰۰ فعل پرکاربرد زبان روسی را با معنی و مثال یاد می‌گیرید.

ساختار فعل در زبان روسی

مصدر بیشتر افعال روسی به یکی از پایان‌های زیر ختم می‌شود:

• -ть مانند читать به معنی خواندن
• -ти مانند идти به معنی رفتن با پای پیاده
• -чь مانند мочь به معنی توانستن

برای صرف فعل، معمولاً پایان مصدر حذف و شناسه مناسب به ریشه اضافه می‌شود. البته تغییر ریشه، جابه‌جایی تکیه و استثناهای متعدد باعث می‌شوند حفظ‌کردن مصدر به‌تنهایی کافی نباشد.

هنگام یادگیری هر فعل روسی بهتر است این اطلاعات را کنار هم ثبت کنید:

1. مصدر فعل
2. معنی فارسی
3. نمود استمراری یا کامل
4. صرف اول‌شخص و دوم‌شخص مفرد
5. شکل گذشته
6. حرف اضافه و حالت دستوری لازم
7. یک جمله واقعی

برای نمونه:

писать — написа́ть  نوشتن — نوشتن و به پایان رساندن

я пишу́، ты пи́шешь، он писа́л

بلد باشید: 18 رایج ترین سوالات شفاهی تعیین سطح زبان روسی

ضمایر شخصی روسی

صرف فعل در زمان حال و آینده با این شش ضمیر انجام می‌شود:

ضمیر ты برای خطاب صمیمی به یک نفر و вы برای خطاب محترمانه به یک نفر یا خطاب به چند نفر استفاده می‌شود.

دو نوع صرف فعل در زبان روسی

بیشتر افعال روسی در زمان حال از یکی از دو الگوی اصلی پیروی می‌کنند که به آن‌ها «صرف اول» و «صرف دوم» گفته می‌شود.

شناسه‌های صرف اول

فعل читать به معنی «خواندن» در زمان حال:

مثال:

Я чита́ю ру́сскую кни́гу.  من یک کتاب روسی می‌خوانم

نصب کنید: 7 بهترین برنامه آموزش زبان روسی به فارسی

شناسه‌های صرف دوم

صرف فعل говорить به معنی «صحبت‌کردن»:

مثال:

Она́ говори́т по-ру́сски.  او به زبان روسی صحبت می‌کند

دانلود کنید:  3 بهترین پکیج آموزش زبان روسی

چگونه گروه صرف فعل روسی را تشخیص دهیم؟

بسیاری از افعالی که مصدر آن‌ها به -ить ختم می‌شود، از صرف دوم پیروی می‌کنند؛ مانند:

• говорить؛ صحبت‌کردن
• любить؛ دوست‌داشتن
• учить؛ یادگرفتن یا درس‌دادن
• просить؛ درخواست‌کردن

بیشتر فعل‌های دیگر در گروه صرف اول قرار می‌گیرند؛ مانند:

• читать؛ خواندن
• работать؛ کارکردن
• знать؛ دانستن
• думать؛ فکرکردن

اما این قاعده استثنا دارد. برای مثال، فعل‌های брить به معنی تراشیدن و стелить به معنی پهن‌کردن، با وجود پایان -ить از صرف اول پیروی می‌کنند.

در مقابل، تعدادی از افعال بدون داشتن پایان -ить از صرف دوم پیروی می‌کنند. افعال شناخته‌شده این گروه عبارت‌اند از:

гнать، держать، дышать، слышать، видеть، ненавидеть، зависеть، терпеть، обидеть، вертеть، смотреть

بهتر است این افعال را همراه با صرف واقعی آن‌ها یاد بگیرید، نه اینکه در تمام موارد فقط به پایان مصدر اعتماد کنید.

نمود فعل در زبان روسی چیست؟

تقریباً مهم‌ترین ویژگی افعال روسی «نمود» یا вид است. بیشتر افعال در دو شکل یاد گرفته می‌شوند:

• نمود ناقص یا استمراری: несовершенный вид
• نمود کامل: совершенный вид

تفاوت نمود ناقص و کامل

فعل ناقص بر فرایند، تکرار، عادت یا ادامه‌داشتن عمل تأکید دارد:

Я чита́л кни́гу.  من مشغول خواندن کتاب بودم یا کتاب می‌خواندم

فعل کامل بر رسیدن به نتیجه یا تمام‌شدن عمل تأکید می‌کند:

Я прочита́л кни́гу.  من کتاب را خواندم و تمام کردم

200 عبارات/ اصطلاحات رایج زبان روسی (با معنی و تلفظ و PDF)

چه زمانی از نمود ناقص استفاده کنیم؟

• بیان کار در حال انجام
• بیان عادت و تکرار
• اشاره به مدت انجام کار
• بیان یک واقعیت کلی
• صحبت درباره فرایند بدون تأکید بر نتیجه

مثال:

Я ка́ждый день чита́ю.  من هر روز مطالعه می‌کنم

چه زمانی از نمود کامل استفاده کنیم؟

• پایان‌یافتن عمل
• رسیدن به نتیجه مشخص
• انجام یک‌باره کار
• بیان توالی اعمال کامل‌شده
• وعده انجام و تمام‌کردن کاری در آینده

مثال:

Я прочита́ю э́ту статью́ за́втра.  فردا این مقاله را می‌خوانم و تمام می‌کنم

نکته مهم این است که افعال کامل، زمان حال واقعی ندارند. شکل ظاهراً حال آن‌ها معمولاً معنای آینده دارد:

я напишу́ یعنی «خواهم نوشت»، نه «می‌نویسم»

صرف فعل روسی در زمان حال

فقط افعال ناقص می‌توانند زمان حال واقعی بسازند. برای نمونه:

де́лать؛ انجام‌دادن

مثال:

• Что ты де́лаешь?  چه کار می‌کنی؟
• Я де́лаю дома́шнее зада́ние.  دارم تکلیفم را انجام می‌دهم

در زبان روسی یک شکل زمان حال می‌تواند براساس موقعیت، معادل حال ساده یا حال استمراری فارسی باشد. я читаю هم می‌تواند «می‌خوانم» و هم «دارم می‌خوانم» ترجمه شود.

بلد باشید:  آموزش الفبای زبان روسی و همه نکات

صرف افعال روسی در زمان گذشته

زمان گذشته روسی از بن مصدر ساخته می‌شود و براساس جنسیت و شمار تغییر می‌کند، نه شخص.

صرف فعل читать:

مثال‌ها:

• Я чита́л кни́гу.  من کتاب می‌خواندم یا خواندم؛ گوینده مرد است
• Я чита́ла кни́гу.  من کتاب می‌خواندم یا خواندم؛ گوینده زن است
• Они́ чита́ли кни́гу.  آن‌ها کتاب می‌خواندند

ساخت عمومی گذشته

برای بسیاری از افعال، -ть را از مصدر حذف و این پایان‌ها را اضافه می‌کنیم:

مثال:

работать ← работа́л، работа́ла، работа́ло، рабо́тали

برخی افعال گذشته بی‌قاعده دارند. برای نمونه:

• идти́ ← шёл، шла، шло، шли  رفتن با پای پیاده
• мочь ← мог، могла́، могло́، могли́  توانستن

خیلی مهمه: آشنایی با زبان روسی، تاریخچه، کاربردها، و ساختار

زمان آینده در زبان روسی

زمان آینده به دو روش ساخته می‌شود و انتخاب روش به نمود فعل بستگی دارد.

آینده مرکب با فعل ناقص

برای بیان ادامه یا فرایند یک کار در آینده، فعل быть را صرف می‌کنیم و مصدر فعل ناقص را بدون تغییر پس از آن می‌آوریم:

Я бу́ду чита́ть ве́чером.  عصر مطالعه خواهم کرد

در این جمله تمرکز بر فعالیت خواندن است و لزوماً تمام‌شدن آن مطرح نیست.

آینده ساده با فعل کامل

فعل کامل با شناسه‌های شخصی صرف می‌شود و معنای آینده می‌دهد:

Я прочита́ю кни́гу до пя́тницы.
تا جمعه کتاب را می‌خوانم و تمام می‌کنم.

تفاوت این دو جمله مهم است:

• Я бу́ду писа́ть письмо́. یعنی مشغول نوشتن نامه خواهم بود.
• Я напишу́ письмо́. یعنی نامه را خواهم نوشت و کامل خواهم کرد.

صرف مهم‌ترین افعال بی‌قاعده روسی

صرف فعل быть؛ بودن

فعل быть در زمان حال معمولاً حذف می‌شود:

• Я студе́нт.  من دانشجو هستم
• Она́ врач.  او پزشک است

در بعضی جمله‌ها، واژه есть برای تأکید بر وجود یا تعریف یک مفهوم به کار می‌رود، اما نباید آن را مانند «هستم، هستی، است» فارسی در تمام جمله‌های زمان حال قرار داد.

گذشته:

آینده:

бу́ду، бу́дешь، бу́дет، бу́дем، бу́дете، бу́дут

صرف فعل хотеть؛ خواستن

• Я хочу́ пить.  من می‌خواهم چیزی بنوشم

دانلود کنید: ۱۰۰ درس آموزش مکالمات زبان روسی

صرف فعل мочь؛ توانستن

• Вы мо́жете мне помочь?  می‌توانید به من کمک کنید؟

صرف فعل есть؛ خوردن

• Мы еди́м суп.  ما سوپ می‌خوریم

توجه کنید есть علاوه بر مصدر «خوردن»، در بعضی ساختارها معنی «وجودداشتن» نیز می‌دهد. معنی آن از جمله مشخص می‌شود.

صرف فعل дать؛ دادن

• Я дам тебе́ кни́гу.  کتاب را به تو خواهم داد

فعل дать کامل است؛ بنابراین شکل‌های بالا معنای آینده دارند. شکل ناقص آن давать است.

افعال بازتابی در روسی

افعال بازتابی معمولاً به -ся یا -сь ختم می‌شوند. این افعال ممکن است کار انجام‌شده روی خود، عمل متقابل، حالت درونی یا ساختاری بدون فاعل مستقیم را نشان دهند.

صرف учиться:

• Я учу́сь в университе́те.  من در دانشگاه تحصیل می‌کنم

پسوند بازتابی پس از شناسه فعل قرار می‌گیرد. معمولاً پس از صامت از -ся و پس از واکه از -сь استفاده می‌شود.

افعال حرکتی پرکاربرد روسی

افعال حرکتی روسی فقط «رفتن» را نشان نمی‌دهند؛ نوع وسیله، جهت حرکت و یک‌طرفه یا رفت‌وآمدی‌بودن حرکت نیز اهمیت دارد.

رفتن با پای پیاده

• Я иду́ в магази́н.  دارم پیاده به فروشگاه می‌روم
• Я хожу́ в магази́н ка́ждый день.  هر روز به فروشگاه می‌روم

رفتن با وسیله نقلیه

صرف فعل идти:

صرف فعل ехать:

تفاوت این دو جمله:

• Мы идём в парк. یعنی پیاده به پارک می‌رویم.
• Мы е́дем в парк. یعنی با خودرو، اتوبوس یا وسیله دیگری به پارک می‌رویم.

حالت امری افعال روسی

برای درخواست، دستور یا پیشنهاد از حالت امری استفاده می‌شود. شکل مفرد برای دوستان و افراد صمیمی و شکل جمع برای چند نفر یا خطاب محترمانه است.

برای ساخت دستور منفی، не پیش از فعل می‌آید:

• Не волну́йся.  نگران نباش
• Не говори́те так бы́стро.  این‌قدر سریع صحبت نکنید

۱۰۰ فعل پرکاربرد روسی با معنی فارسی

افعالی که دارای جفت نمود رایج هستند، به‌صورت ناقص و کامل کنار هم آمده‌اند. همیشه نمی‌توان یک جفت را در تمام جمله‌ها دقیقاً جایگزین جفت دیگر کرد؛ زیرا با اضافه‌شدن پیشوند ممکن است بخشی از معنی نیز تغییر کند.

افعال پایه و مکالمه روزمره

افعال یادگیری و ارتباط

افعال کار و فعالیت‌های روزانه

افعال خرید، پول و خدمات

افعال حرکت و سفر

افعال احساس، رابطه و تصمیم

صرف ۱۰ فعل ضروری در زمان حال

знать؛ دانستن

зна́ю، зна́ешь، зна́ет، зна́ем، зна́ете، зна́ют

Я не зна́ю.  نمی‌دانم

понимать؛ فهمیدن

понима́ю، понима́ешь، понима́ет، понима́ем، понима́ете، понима́ют

Я понима́ю по-ру́сски.  زبان روسی را متوجه می‌شوم

любить؛ دوست‌داشتن

люблю́، лю́бишь، лю́бит، лю́бим، лю́бите، лю́бят

Я люблю́ му́зыку.  من موسیقی دوست دارم

смотреть؛ تماشا‌کردن

смотрю́، смо́тришь، смо́трит، смо́трим، смо́трите، смо́трят

Мы смо́трим фильм.  ما فیلم تماشا می‌کنیم

писать؛ نوشتن

пишу́، пи́шешь، пи́шет، пи́шем، пи́шете، пи́шут

Она́ пи́шет письмо́.  او در حال نوشتن نامه است

жить؛ زندگی‌کردن

живу́، живёшь، живёт، живём، живёте، живу́т

Я живу́ в Москве́.من در مسکو زندگی می‌کنم

работать؛ کارکردن

рабо́таю، рабо́таешь، рабо́тает، рабо́таем، рабо́таете، рабо́тают

Где вы рабо́таете?  کجا کار می‌کنید؟

учиться؛ تحصیل‌کردن

учу́сь، у́чишься، у́чится، у́чимся، у́читесь، у́чатся

Он у́чится в университе́те.  او در دانشگاه تحصیل می‌کند

звонить؛ تلفن‌کردن

звоню́، звони́шь، звони́т، звони́м، звони́те، звоня́т

تکیه این فعل اهمیت دارد. شکل معیار آن звони́т است، نه зо́вонит.

Я позвоню́ тебе́ ве́чером.  عصر به تو تلفن می‌کنم

брать؛ گرفتن

беру́، берёшь، берёт، берём، берёте، беру́т

Я беру́ такси́.  من تاکسی می‌گیرم

منفی‌کردن افعال روسی

برای منفی‌کردن فعل معمولاً не را پیش از آن قرار می‌دهیم:

• Я зна́ю.؛ می‌دانم.
• Я не зна́ю.؛ نمی‌دانم.
• Она́ рабо́тает.؛ او کار می‌کند.
• Она́ не рабо́тает.؛ او کار نمی‌کند.

در گذشته نیز ساختار مشابه است:

Я не чита́л э́ту кни́гу.  من این کتاب را نخوانده‌ام یا نخواندم

برای منفی‌کردن فعل быть در گذشته:

Его́ не́ было до́ма. او در خانه نبود

سوالی‌کردن جمله‌های فعلی

در روسی برای ساختن بسیاری از سؤال‌ها نیازی به تغییر جای فعل یا افزودن فعل کمکی نیست. آهنگ جمله یا یک واژه پرسشی، سؤال را مشخص می‌کند:

• Ты рабо́таешь?  آیا کار می‌کنی؟
• Где ты рабо́таешь?  کجا کار می‌کنی؟
• Что ты де́лаешь?  چه کار می‌کنی؟
• Когда́ вы прие́дете?  چه زمانی خواهید رسید؟

فعل روسی و حالت دستوری اسم

یادگیری معنی فعل بدون ساخت دستوری آن می‌تواند باعث جمله‌سازی اشتباه شود. بعضی افعال، اسم یا ضمیر پس از خود را به حالت خاصی می‌برند.

هنگام ساخت فلش‌کارت، سؤال حالت دستوری یا حرف اضافه را نیز کنار فعل بنویسید. برای مثال، به‌جای حفظ‌کردن помогать = کمک‌کردن، ساخت کامل помогать кому? را یاد بگیرید.

دانلود PDF افعال زبان روسی

یادگیری افعال یکی از مهم‌ترین بخش‌های آموزش زبان روسی است؛ زیرا بیشتر جمله‌ها برای بیان کارها، اتفاقات، زمان‌ها و حالت‌های مختلف به فعل نیاز دارند. داشتن یک مجموعه منظم از افعال پرکاربرد به زبان‌آموز کمک می‌کند سریع‌تر جمله‌سازی کند و مکالمات روزمره را بهتر درک کند.

فایل PDF افعال زبان روسی مجموعه‌ای از فعل‌های مهم و پرکاربرد را شامل می‌شود که برای تقویت پایه زبان، افزایش دایره لغات و تمرین جمله‌سازی طراحی شده است. این فایل می‌تواند به‌عنوان یک منبع کمکی برای مرور روزانه و یادگیری ساختارهای رایج زبان روسی استفاده شود.

این فایل PDF شامل چه مواردی است؟

در این مجموعه می‌توانید موارد زیر را پیدا کنید:

• افعال پرکاربرد زبان روسی در موقعیت‌های مختلف
• معنی فارسی فعل‌ها برای یادگیری آسان‌تر
• فعل‌های مورد نیاز برای مکالمات روزمره
• واژه‌های مرتبط با کارهای روزانه، سفر، ارتباطات و فعالیت‌های معمول
• مجموعه‌ای مناسب برای تمرین جمله‌سازی و تقویت مهارت مکالمه

چگونه از این فایل استفاده کنیم؟

برای یادگیری بهتر افعال روسی، توصیه می‌شود هر فعل را همراه با یک جمله نمونه یاد بگیرید. فقط حفظ کردن معنی فعل کافی نیست؛ زیرا بسیاری از افعال روسی با توجه به زمان، شخص و کاربرد در جمله تغییر می‌کنند.

مرور روزانه چند فعل، تمرین ساخت جمله و استفاده از آن‌ها در مکالمات ساده باعث می‌شود این کلمات بهتر در ذهن ثبت شوند و هنگام صحبت کردن سریع‌تر به یاد آورده شوند.

• موضوع: افعال کاربردی زبان روسی
• مناسب برای: زبان‌آموزان مبتدی تا متوسط
• قابل استفاده در: موبایل، تبلت و کامپیوتر

  دانلود فایل PDF افعال زبان روسی (حجم حدود 1 مگابایت)

اشتباهات رایج در صرف افعال روسی

حفظ‌کردن فعل بدون جفت نمود

اگر فقط писать را یاد بگیرید، هنگام گفتن «نامه را فردا می‌نویسم و تمام می‌کنم» احتمالاً نمی‌دانید باید از написать استفاده کنید.

استفاده از فعل کامل برای زمان حال

я прочитаю به معنی «خواهم خواند و تمام خواهم کرد» است؛ نه «دارم می‌خوانم».

قراردادن быть در تمام جمله‌های اسمی زمان حال

برای گفتن «من دانشجو هستم» معمولاً می‌گوییم:

Я студент.

استفاده از صرف حال فعل «بودن» مانند فارسی لازم نیست.

بی‌توجهی به تغییر ریشه

صرف فعل همیشه با حذف -ть انجام نمی‌شود:

• писать ← пишу
• мочь ← могу
• хотеть ← хочу
• идти ← иду
• брать ← беру

اشتباه میان учить و учиться

учить می‌تواند به معنی یادگرفتن یک موضوع یا آموزش‌دادن باشد:

• Я учу́ ру́сский язы́к.  من زبان روسی یاد می‌گیرم

учиться به معنی تحصیل‌کردن یا در حال یادگیری‌بودن است:

• Я учу́сь в университе́те.  من در دانشگاه درس می‌خوانم

استفاده یکسان از идти و ехать

идти برای حرکت پیاده و ехать برای حرکت با وسیله نقلیه است. گفتن Я иду в Москву معمولاً یعنی «پیاده به مسکو می‌روم»، مگر اینکه بافت جمله معنای خاصی داشته باشد.

روش مؤثر حفظ افعال روسی

برای هر فعل یک کارت با این الگو بسازید:

писать — написать

• معنی: نوشتن
• حال: я пишу، ты пишешь
• گذشته: писал، писала
• کامل آینده: я напишу
• ساخت: писать кому? что?
• مثال: Я пишу письмо другу.

افعال را براساس موضوع تقسیم کنید؛ مانند کارهای روزانه، تحصیل، حرکت، خرید و ارتباط. سپس با پنج فعل هر گروه یک داستان کوتاه بسازید. این روش کاربرد فعل را بهتر از حفظ‌کردن جدول‌های جداگانه نشان می‌دهد. یک برنامه مرور ساده:

انلاین و حضوری: 7 بهترین آموزشگاه  زبان روسی (تهران و شهرهای بزرگ)

7 سوال رایج کاربران درباره افعال زبان روسی

افعال روسی چند نوع صرف دارند؟

افعال روسی در زمان حال عمدتاً در دو گروه صرفی قرار می‌گیرند. گروه اول شناسه‌هایی مانند -ешь، -ет و -ют و گروه دوم شناسه‌هایی مانند -ишь، -ит و -ят دارد. تعدادی فعل نیز بی‌قاعده یا دارای تغییر ریشه هستند.

چگونه بفهمیم یک فعل روسی از کدام گروه است؟

افعال دارای پایان -ить غالباً به صرف دوم تعلق دارند و بسیاری از افعال دیگر در گروه اول قرار می‌گیرند؛ اما استثناها کم نیستند. مطمئن‌ترین روش، یادگیری شکل‌های я، ты و они همراه با مصدر است.

فعل روسی در گذشته چگونه صرف می‌شود؟

زمان گذشته با جنس و شمار فاعل هماهنگ می‌شود. پایان‌های رایج آن -л برای مذکر، -ла برای مؤنث، -ло برای خنثی و -ли برای جمع است.

تفاوت делать و сделать چیست؟

هر دو به معنی انجام‌دادن هستند. делать بر فرایند، تکرار یا عادت تأکید دارد، اما сделать بر یک‌بار انجام‌دادن و رسیدن به نتیجه مشخص دلالت می‌کند.

آیا افعال کامل روسی زمان حال دارند؟

خیر. شکلی که با شناسه‌های ظاهراً زمان حال ساخته می‌شود، در فعل کامل معنای آینده دارد. برای مثال، я сделаю یعنی «انجام خواهم داد».

چرا فعل быть در زمان حال صرف نمی‌شود؟

در روسی امروزی، فعل ربطی «بودن» در بیشتر جمله‌های اسمی زمان حال حذف می‌شود. بنابراین Я врач به معنی «من پزشک هستم» است. فعل быть در گذشته و آینده به‌طور آشکار ظاهر می‌شود.

فرق идти و ходить چیست؟

идти حرکت پیاده در یک جهت یا حرکت جاری را نشان می‌دهد. ходить برای رفت‌وآمد تکراری، حرکت چندجهته یا رفتن و برگشتن استفاده می‌شود.

مهم‌ترین افعال روسی برای شروع کدام‌اند؟

افعال быть، делать، говорить، знать، понимать، хотеть، мочь، идти، ехать، жить، работать، учиться، читать، писать، есть و пить برای مکالمات ابتدایی ضروری‌اند.

نصب کنید: 11 بهترین برنامه آموزش روسی برای ایرانیان

جمع‌بندی

برای تسلط بر صرف افعال روسی، حفظ‌کردن ترجمه فارسی مصدر کافی نیست. هر فعل را همراه با گروه صرفی، شکل اول‌شخص و دوم‌شخص، جفت نمود، گذشته و ساخت دستوری آن یاد بگیرید. در زمان حال فعل با شخص تغییر می‌کند، در گذشته با جنسیت و شمار هماهنگ می‌شود و در آینده، نوع ساخت به کامل یا ناقص‌بودن فعل بستگی دارد.

اگر تازه شروع کرده‌اید، ابتدا ۲۰ فعل پایه را تمرین کنید و با آن‌ها جمله بسازید. پس از آن سراغ جفت‌های نمود، افعال حرکتی و افعال دارای تغییر ریشه بروید. استفاده مداوم از فعل در جمله، بسیار مؤثرتر از حفظ‌کردن یک فهرست طولانی بدون مثال است.