آموزش الفبای زبان روسی و همه نکات (تلفظ و معنی فارسی)

باور کنید الفبای زبان روسی از آن چیزی که به نظر می رسد ساده تر است، اگر به صورت اصولی آموزش داده و تمرین شود. در این پست سعی می کنیم الفبای زبان روسی را به صورتی آسان ولی کامل، به همراه فایل صوتی تلفظ در اختیار شما قرار دهیم.

قبل از هر چیز باید بگوییم که برای یادگیری الفبای زبان روسی به شکل زیر، به حدود ۴ روز زمان (یک و نیم ساعت در روز) تمرین نیاز دارید. تلفظ در زبان روسی خیلی سخت نیست. بعد از یادگیری صدای حروف الفبا و برخی قوانین تلفظی میتوانید تقریبا تمام لغات را از روی شکل نوشتاری به درستی بخوانید.

توجه داشته باشید که در زبان روسی هم مانند فارسی یک سیستم یک حرف/یک صدا وجود دارد. این بدان معناست که بر خلاف زبانهایی مثل انگلیسی که در آنها ترکیب دو حرف یک صدا می سازد (مثلا sh صدای ش را می سازد) در روسی ترکیب های حروف صدایی متفاوت ندارند.

• رایج ترین عبارات و کلمات عاشقانه روسی

بعد از 12 سال آموزش زبان روسی این رو دوستانه میگم: برای یادگیری الفبا و تلفظ وقت بذارین و چندبار تمرین کنید چون 50% راه یادگیری تلفظ و مکالمه زبان روسی، در همین صفحه گفته شده !! (من جای شما باشم روی علامت ستاره مرورگر کلیک میکنم تا این صفحه ذخیره بشه و یکبار دیگه هم بخونم با دقت).

تلفظ در زبان روسی مهم ترین بخش هست و اگه درست یادش بگیرین، سرعت پیشرفت تون 2 برابر میشه !! واسه همین هم تمام دقتم رو به خرج دادم که برخلاف اموزشهای الفبای سایتهای مختلف، بی نقص باشه! همین اول اگه اشتباه یاد بگیرید دیگه رفع ایرادات تون توی مکالمات، هیهاته!!

ابتدا الفبای روسی و تلفظ صوتی

زبان روسی با الفبای سیریلیک نوشته می‌شود و ۳۳ حرف دارد. در نگاه اول شاید حروف روسی کمی عجیب به نظر برسند، اما خبر خوب این است که بعد از یادگیری صدای حروف، خواندن بسیاری از کلمات روسی نسبتاً قابل پیش‌بینی می‌شود. در واقع الفبای روسی شامل:

• ۱۰ حرف صدادار
• ۲۱ حرف بی‌صدا
• ۲ علامت بدون صدای مستقل

است. دو علامت مهم روسی عبارت‌اند از ь   علامت نرم  ъ  علامت سخت

این دو حرف به‌تنهایی صدا ندارند، اما روی تلفظ حروف اطرافشان اثر می‌گذارند. همه حروف الفبای روسی شامل موارد زیر است:

• 18 رایج ترین سوال شفاهی تعیین سطح روسی
• 6 بهترین برنامه آموزش زبان روسی به فارسی

حالا همینطور که به فایل صوتی زیر گوش میدین، به حروف بالا نگاه کنید. یکبار به همین صورت تا اخر یکبار گوش کنید و نگاه کنید. بار دوم بعد از هر بار گوش کردن، فایل صوتی را متوقف کنید و با صدای بلند بعد از فایل صوتی، تلفظ هر حرف رو تکرار کنید:

چند حرف روسی شبیه انگلیسی‌اند اما صدای دیگری دارند

این بخش برای کسانی که انگلیسی بلدند بسیار مهم است. بعضی حروف روسی ظاهر آشنایی دارند اما نباید آن‌ها را انگلیسی بخوانید.

مثلاً  Россия  را نباید با قواعد انگلیسی بخوانید. تلفظ تقریبی آن راسیا است.

حتما بخوانید: ۵ گام مهم یادگیری سریع زبان روسی

حالا روش تلفظ (این قسمت بسیاار مهم است و یادگیری آن یعنی نصف راه یادگیری زبان روسی!!)

حرف В چگونه تلفظ می‌شود؟

В تقریباً صدای V انگلیسی دارد و برای فارسی‌زبان چیزی بین «و» و «وِ لب‌ودندانی» شنیده می‌شود.

• вода  وادا  آب
• вино  وینو  شراب
• Москва  ماسکوا  مسکو

پس В را «ب» نخوانید.

حرف Р همان R انگلیسی نیست

Р در روسی صدای «ر» دارد و معمولاً غلتان‌تر از R انگلیسی تلفظ می‌شود.

• Россия  راسیا  روسیه
• рука  روکا  دست
• работа  رابوتا  کار

برای فارسی‌زبان‌ها این صدا معمولاً از انگلیسی‌زبان‌ها آسان‌تر است، چون «ر» فارسی نسبتاً نزدیک است.

حرف Ж صدای «ژ» دارد

Ж یکی از حروف بسیار مهم روسی است و تقریباً همان «ژ» فارسی است.

• журнал  ژورنال  مجله
• жена  ژِنا  همسر / زن
• жизнь  ژیزن  زندگی

پس: Ж = ژ

حرف Х تقریباً همان «خ» فارسی است

این حرف برای فارسی‌زبان‌ها بسیار آسان است.

• хлеб  خلِب  نان
• хорошо  خاراشو  خوب
• холод  خالَد  سرما

پس:  Х = خ

• 11 بهترین برنامه آموزش زبان روسی
• 7 بهترین آموزشگاه کلاس آموزش زبان روسی

حرف Ц صدای «تْس» دارد

Ц ترکیبی از «ت» و «س» است.

• центр  تْسِنتر  مرکز
• цена  تْسِنا  قیمت
• цирк  تْسیرک  سیرک

این صدا شبیه Z آلمانی است.

حرف Ч صدای «چ» دارد

Ч تقریباً همان «چ» فارسی است.

• чай  چای  چای
• человек  چِلاوِک  انسان / شخص
• час  چاس  ساعت

برای فارسی‌زبان‌ها بسیار ساده است.

حرف Ш صدای «ش» دارد

Ш همان «ش» فارسی است.

• школа   شکولا  مدرسه
• шапка  شاپکا  کلاه
• машина  ماشینا  ماشین

تفاوت Ш و Щ چیست؟

این دو حرف شبیه هم هستند اما تلفظشان یکی نیست.

Ш  صدای «ش» نسبتاً محکم دارد.

Щ  معمولاً صدای نرم‌تر و کشیده‌تری دارد؛ برای شروع می‌توانید آن را چیزی نزدیک «شچ» یا «ش» نرم تصور کنید. مثال:

• школа  شکولا  مدرسه

اما:

• щи  شچی  نوعی سوپ روسی

در تلفظ امروزی روسی، Щ معمولاً نرم‌تر و طولانی‌تر از Ш است.

• 8 بهترین کتاب برای یادگیری زبان روسی
• گرامر زبان روسی (و همه نکات ضروری)

حرف Ы یکی از سخت‌ترین صداها برای فارسی‌زبان‌هاست

Ы معادل دقیق فارسی ندارد. این صدا چیزی بین «ای» و صدایی عقب‌تر در دهان است. مثلاً:

• мы  ما
• ты  تو
• сын  پسر

برای تلفظ Ы:

۱. دهان را مانند گفتن «ای» خیلی باز نکنید.

۲. زبان را کمی عقب‌تر نگه دارید.

۳. صدا را از بخش میانی دهان تولید کنید.

در ابتدای یادگیری اگر دقیق تلفظ نکنید طبیعی است.

• آزمونهای زبان روسی که باید بشناسید

تفاوت И و Ы

И تقریباً «ای» است. مثلا  мир  میر  صلح / جهان

اما Ы صدای متفاوتی دارد مثلا  мы  ما

این دو را یکی تلفظ نکنید.

حرف Э چیست؟

Э صدای واضح «اِ» دارد.

• это  اِتا  این
• экран  اِکران  صفحه نمایش
• этаж  اِتاژ  طبقه ساختمان

این حرف نسبتاً ساده است.

حرف Е دو نوع تلفظ مهم دارد

Е بسته به جایگاه می‌تواند چیزی شبیه «یِ» یا «اِ» باشد. در ابتدای کلمه معمولاً: Е → یِ

• еда  یِدا  غذا
• Европа  یِوروپا  اروپا

اما بعد از بعضی صامت‌ها، علاوه بر ایجاد صدای «اِ»، حرف قبلی را نیز نرم می‌کند.

حرف Ё صدای «یُ» دارد

Ё تقریباً «یُ» تلفظ می‌شود.

• ёлка  یولکا  درخت کریسمس
• мёд  میود  عسل
• ещё  یِشچو  هنوز / بیشتر

نکته مهم این است که در بسیاری از متن‌های روسی، نقطه‌های Ё نوشته نمی‌شوند و به‌جای آن Е می‌بینید.

یعنی ممکن است  всё  به شکل  все  نوشته شود، در حالی که تلفظ و معنی متفاوت است. این موضوع را باید با شناخت کلمه یاد گرفت.

حرف Ю

Ю در ابتدای کلمه یا بعد از واکه معمولاً صدای «یو» دارد.

• юг  یوگ  جنوب
• юбка  یوبکا  دامن
• юрист  یوریست  حقوقدان

اما پس از یک صامت می‌تواند آن صامت را نرم کند.

حرف Я

Я معمولاً چیزی شبیه «یا» است.

• яблоко  یابلَکا  سیب
• я  یا  من
• язык  یازیک  زبان

پس:  Я = یا

• 8 آهنگ روسی با متن و ترجمه فارسی
• عبارات/ اصطلاحات رایج در زبان روسی 

حرف Й چیست؟

Й را می‌توان شبیه «ی» کوتاه در فارسی دانست.

• мой  موی  مال من
• чай  چای  چای
• йогурт  یوگورت  ماست

Й معمولاً یک واکه کامل نیست و بیشتر حالت «ی» اتصال‌دهنده دارد.

علامت نرم Ь چیست؟

Ь خودش هیچ صدایی ندارد. وظیفه‌اش این است که حرف بی‌صدای قبل از خود را نرم کند. مثلاً:

• день  دِنْ  روز
• мать  ماتْ نرم  مادر
• учитель  اوچیتِل  معلم

تفاوت صامت نرم و سخت یکی از بخش‌های مهم تلفظ روسی است. برای شروع لازم نیست همه جزئیات آواشناسی را بدانید؛ کافی است بدانید:

Ь → حرف قبل را نرم می‌کند.

علامت سخت Ъ چیست؟

Ъ نیز خودش صدایی ندارد. این علامت مانع نرم شدن صامت قبلی می‌شود و معمولاً قبل از Е، Ё، Ю و Я دیده می‌شود. مثال:

• объект  آب‌یِکت  شیء / موضوع
• подъезд  پاد‌یِزد  ورودی ساختمان

برای سطح مبتدی فقط شناخت شکل و نقش آن کافی است.

حروف صدادار روسی

روسی ۱۰ حرف صدادار دارد  А  Е  Ё  И  О  У  Ы  Э  Ю  Я  برای ساده‌تر شدن:

چرا O گاهی «آ» شنیده می‌شود؟

این یکی از مهم‌ترین نکات تلفظ روسی است. وقتی O تکیه نداشته باشد، اغلب به صدایی نزدیک «آ» تبدیل می‌شود. مثلاً:

молоко  شکل نوشتاری: مولوکو

اما تلفظ واقعی تقریباً: مَلاکو   معنی:  شیر

مثال دیگر:

Москва  نوشته می‌شود:  موسکوا   اما تلفظ نزدیک‌تر: ماسکوا  است.

پس در روسی، تکیه کلمه روی تلفظ واکه‌ها اثر زیادی دارد.

حرف Е بدون تکیه نیز ممکن است تغییر کند

در تلفظ سریع، واکه‌هایی مانند Е و Я نیز وقتی تکیه ندارند ممکن است ضعیف‌تر شنیده شوند.

برای همین فقط با دیدن شکل نوشته‌شده نمی‌توان همیشه تلفظ دقیق یک کلمه روسی را حدس زد. بهتر است کلمه جدید را همراه با محل تکیه یاد بگیرید.

• آموزش روسی با یوتیوب: 6 بهترین کانال با ترجمه 
• 3 بهترین پکیج آموزش زبان روسی

تکیه در زبان روسی بسیار مهم است

در روسی محل تکیه ثابت نیست. مثلاً ممکن است در دو کلمه مشابه، تکیه روی بخش متفاوتی قرار گیرد.

این تکیه حتی می‌تواند معنی یا شکل دستوری کلمه را تغییر دهد. بنابراین هنگام یادگیری واژه‌های روسی بهتر است تکیه را نیز همراه آن یاد بگیرید. مثلاً:

молоко́  تکیه روی هجای آخر است. تلفظ: مَلاکو

بعضی صامت‌ها در انتهای کلمه بی‌صدا می‌شوند

در زبان روسی بعضی صامت‌های صدادار وقتی در آخر کلمه قرار می‌گیرند، بی‌صداتر تلفظ می‌شوند. مثلاً:  хлеб  نوشته می‌شود: خلب

اما B پایانی ممکن است چیزی نزدیک P شنیده شود.

یا: город  دال پایانی ممکن است به «ت» نزدیک شود.

این پدیده در روسی بسیار رایج است.

صامت‌های جفتی در روسی

بعضی حروف روسی جفت صدادار و بی‌صدا دارند:

در بعضی موقعیت‌ها ممکن است صدای یک حرف به جفت بی‌صدای خود نزدیک شود. برای مبتدی کافی است این جدول را بشناسید.

چند کلمه ساده برای تمرین الفبا

5 جمله ساده روسی

Привет   تلفظ: پریوِت!  معنی: سلام!

Как дела  تلفظ:کاک دِلا؟  معنی: حالت چطور است؟

Меня зовут Али  تلفظ: مِنیا زاووت علی.  معنی: اسم من علی است.

Я из Ирана  تلفظ: یا ایز ایرانا.  معنی: من از ایران هستم.

Я говорю по-русски  تلفظ: یا گاواریو پا روسکی.  معنی: من روسی صحبت می‌کنم.

Я не говорю по-русски  تلفظ: یا نِ گاواریو پا روسکی.  معنی: من روسی صحبت نمی‌کنم.

حروف روسی که باید از همان ابتدا حفظ کنید

این جدول برای فارسی‌زبان‌ها بسیار کاربردی است:

اشتباهات رایج فارسی‌زبان‌ها

حرف Р را «پ» نخوانید

Р: ر   مثلاً:

Россия  راسیا

حرف В را «ب» نخوانید

В: و / V

вода  وادا

حرف Н را H انگلیسی تصور نکنید

Н: ن

нет  نِت  نه

حرف С را «ک» نخوانید

С: س

сок  سوک  آبمیوه

حرف У را «ی» نخوانید

У: او

утро  اوترا  صبح

Х همان خ است

این حرف برای فارسی‌زبان‌ها راحت است:

хорошо  خاراشو  خوب

Ы را با И یکی نکنید

И = ای

Ы = صدای مخصوص عقب‌تر

ویدیوی آموزش الفبای روسی